معضل صادرات سیب زمینی

رييس انجمن سيب‌زميني كشور از كند شدن صادرات اين محصول خبر داد و گفت:70 هزار تن سيب‌زميني طي سه ماهه اخير صادر شده است اما با توجه به توليد يك ميليون تن سيب‌زميني مازاد مصرف كشور، بايد توليد بهبود و بسته‌بندي صادراتي براي صادرات داشته باشيم.

نيازي در گفت‌وگو با خبرنگار كشاورزي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اظهار كرد: از ابتداي خرداد ماه تاكنون حدود 70 هزار تن سيب‌زميني به كشورهاي عراق، تركمنستان و آذربايجان صادر شده، اما اين ميزان صادرات كافي نيست و هم‌اكنون ميزان صادرات كند شده است.

به گفته وي صادرات سيب‌زميني به آذربايجان از طريق مرز بيله‌سوار صورت مي‌گيرد كه اكنون به دليل فصل توليد سيب زميني در اين كشور، حجم صادرات كاهش يافته است. همچنين سيب‌زميني صادراتي به عراق از طريق مرز مريوان انجام مي‌شود كه به گفته تاجران به دليل وجود سوسك كلورادو در برخي محصولات استان همدان كه ناشي از آفات قرنطينه‌اي است، مشكل‌ساز صادرات سيب‌زميني به عراق شده و اين كشور سيب‌زميني ايران خوب نمي‌خرد.

رييس انجمن سيب‌زميني كشور تصريح كرد: سود صادرات سيب‌زميني تنها در جوايز صادراتي آن است كه هنوز جوايز صادراتي سال 88 و 89 از سوي سازمان توسعه تجارت پرداخت نشده و صادركنندگان درگير اخذ جوايز صادراتي دو سال قبل هستند. همچنين سود امسال نيز هنوز اعلام نشده است.

نيازي با اشاره به افزايش 700 هزار تن با يك ميليون تني توليد سيب‌زميني در سال جاري، پيش‌بيني كرد:‌ امسال چهار ميليون و 700 هزار تن سيب‌زميني برداشت شود كه اين ميزان مازاد نياز داخلي است و بايد شرايط صادرات آن فراهم شود.

وي خاطرنشان كرد: هنوز سيب‌زميني استان‌هاي اردبيل، زنجان و كردستان برداشت نشده و 30 درصد از محصول توليدي استان همدان برداشت شده است.

رييس انجمن سيب‌زميني كشور مصرف سرانه اين محصول را 45 كيلوگرم عنوان كرد.

نيازي گفت: وزارت كشاورزي و وزارت صنعت، معدن و تجارت بايد از كيفي شدن توليد و ايجاد بسته‌بندي براي صادرات حمايت كنند تا سيب‌زميني با كيفيت بالاتر براي توليد داخلي و همچنين صادرات توليد شود. از سوي ديگر براساس نياز و سليقه بازارهاي هدف بتوان محصول را با بسته‌بندي مناسب صادر كرد. اما اكنون سيب‌زميني برداشتي مستقيم از مزرعه به صورت فله‌اي صادر مي‌شود كه اين امر باعث لطمه به توليد خواهد بود چراكه بدون بازبيني آفات قرنطينه‌اي و با مشكلات فسادپذيري صادر مي‌شود كه افت محصول در بازارهاي صادراتي را در پي خواهد داشت.

وي با تاكيد بر سرمايه‌گذاري براي ارتقاي كيفيت توليد سيب‌زميني، يادآور شد: كشورهاي حاشيه خليج فارس، تركمنستان، افغانستان، روسيه،‌ آذربايجان و عراق نيازمند واردات سيب‌زميني هستند كه مي‌توان با ارتقا كيفيت توليد محصول و همچنين بسته‌بندي براساس نياز و سليقه بازار اين كشورها سودآوري بالايي براي كشاورزان و كشور داشته باشيم.

رييس انجمن سيب‌زميني كشور قيمت خريد هر كيلو سيب‌زميني از كشاورز را 120تا 180 تومان عنوان كرد.

مشخصات ارقام سیب زمینی

۱-دیامونت DIAM

                                                                                         ۲-راموس RAMOS 

دوره رشد : نیمه دیررس                                                     دوره رشد : نیمه دیررس
شکل غده : بیضی کشیده                                                  شکل غده: بیضی کشیده                                                                                            
اندازه غده : نسبتا بزرگ                                                      اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : کم عمق                           چشمهای سطحی : کم عمق با تعداد کم
رنگ پوست : زرد                                                              رنگ پوست : زرد                                                                                                
رنگ گوشت : زرد روشن                                                   رنگ گوشت : زرد روشن
عملکرد : خیلی بالا                                                          عملکرد : خیلی بالا
قابلیت انبارداری : خوب                                                    قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : سفت                                                              بافت غده : تقریبا نرم
ماده خشک : خوب                                                             ماده خشک : متوسط خوب                                                        
مصرف : تازه خوری                                                        مصرف : تازه خوری ، فرنچ فرایز

۳-سانتانا SANTAN

                                                                                         ۴-سانته SANTE
دوره رشد : نیمه زودرس                                                   دوره رشد : نیمه زودرس                                                     
شکل غده : بیضی کشیده                                                 شکل غده : بیضی
اندازه غده : بزرگ                                                               اندازه غده : متوسط
چشمهای سطحی : کم عمق با تعداد زیاد            چشمهای سطحی : کم عمق با تعداد کم
رنگ پوست : زرد                                                                رنگ پوست : زرد کمرنگ
رنگ گوشت : زرد روشن                                                  رنگ گوشت : زرد روشن                                               
عملکرد : بالا                                                                     عملکرد : بالا
قابلیت انبارداری : خوب                                                      قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : خیلی نرم و آردی                                            بافت غده : تقریبا نرم
ماده خشک : متوسط                                                         ماده خشک : متوسط
مصرف : تازه خوری ، فرنچ فرایز                                       مصرف : تازه خوری

۵-کایزر CEASAR                  

                                                                                        ۶-کنبک KENEBEC
دوره رشد : نیمه دیررس                                                دوره رشد : نیمه دیررس
شکل غده : بیضی کشیده                                              شکل غده : گرد
اندازه غده : بزرگ                                                            اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : عمیق با تعداد زیاد        چشمهای سطحی : کم عمق با تعداد کم
رنگ پوست : زرد کمرنگ                                                   رنگ پوست : زرد کمرنگ                                  
رنگ گوشت : زرد روشن                                                      رنگ گوشت : سفید                                                                                        
عملکرد : بالا                                                                        عملکرد : بالا
قابلیت انبارداری : خوب                                                         قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : تقریبا نرم و آردی                                               بافت غده : تقریبا سفت
ماده خشک : متوسط                                                        ماده خشک : خوب   
مصرف : تازه خوری ، فرنچ فرایز                                   مصرف : چیپس ، فرنچ فرایز

۷-مارفونا MARFONA      

                                                                                 ۸-موندیال MONDIAL
دوره رشد : نیمه زودرس                                            دوره رشد : دیررس
شکل غده : گرد تا بیضی                                            شکل غده : بیضی کشیده 
اندازه غده : خیلی بزرگ                                              اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : کم عمق با تعداد کم                  چشمهای سطحی : کم عمق
رنگ پوست : زرد                                                        رنگ پوست : زرد کمرنگ
رنگ گوشت : زرد روشن                                            رنگ گوشت : زرد روشن
عملکرد : خیلی بالا                                                     عملکرد : خیلی بالا
قابلیت انبارداری : خوب                                              قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : نرم                                                           بافت غده : نرم
ماده خشک : خیلی کم                                             ماده خشک : متوسط خوب 
مصرف : تازه خوری                                                   مصرف : تازه خوری      

 

۹-هرمس HERMES                    

                                                                                     ۱۰-آجیبا AJIBA
دوره رشد : میان رس                                                               دوره رشد : نیمه زودرس
شکل غده : گرد تا بیضی                                                          شکل غده : گرد تا بیضی
اندازه غده : خیلی بزرگ                                                            اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : عمیق با تعداد کم                              چشمهای سطحی : نسبتا عمیق
رنگ پوست : زرد کمرنگ                                                             رنگ پوست : زرد
رنگ گوشت : زرد روشن                                                             رنگ گوشت : زرد روشن                                                              
عملکرد : بالا                                                                               عملکرد : بالا   
قابلیت انبارداری : خوب                                                        قابلیت انبارداری : متوسط خوب
بافت غده : تقریبا سفت                                                        بافت غده : تقریبا نرم
ماده خشک : خوب                                                                 ماده خشک : متوسط
مصرف : چیپس                                                                    مصرف : تازه خوری

۱۱-آریندا ARINDA              

                                                                                             ۱۲=آلمرا ALMERA
دوره رشد : زودرس                                                               دوره رشد : نیمه زودرس
شکل غده : بیضی کشیده                                                     شكل غده: تقريبا بيضي
اندازه غده : بزرگ                                                                    اندازه غده : متوسط                                                                                                                      
چشمهای سطحی : کم عمق                                               چشمهای سطحی : کم عمق                                              
رنگ پوست : زرد کمرنگ                                                        رنگ پوست : زرد بسیارکمرنگ
رنگ گوشت : زرد روشن                                                        رنگ گوشت : زرد روشن
عملکرد : خیلی بالا                                                               عملکرد : خیلی بالا 
قابلیت انبارداری : کم                                                            قابلیت انبارداری : خوب 
بافت غده : نرم و آردی                                                          بافت غده : تقریبا سفت
ماده خشک : کم                                                                   ماده خشک : متوسط 
مصرف : تازه خوری ، سالاد                                                  مصرف : تازه خوری

 

۱۳-پیکاسو PICASSO                  

                                                                           ۱۴-دراگا DRAGA
دوره رشد : نیمه دیررس                                                          دوره رشد : نیمه زودرس
شکل غده : گرد تا بیضی                                                         شکل غده : گرد تا بیضی                                                         
اندازه غده : متوسط تا بزرگ                                                    اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : کم عمق و قرمز رنگ                  چشمهای سطحی : عمیق
رنگ پوست : زرد با چشمهای قرمز                               رنگ پوست : زرد
رنگ گوشت : زرد کمرنگ                                               رنگ گوشت : زرد روشن
عملکرد : خیلی بالا                                                        عملکرد : متوسط تا خوب
قابلیت انبارداری : خیلی خوب                                        قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : سفت                                                            بافت غده : تقریبا نرم
ماده خشک : متوسط                                                       ماده خشک : کم
مصرف : تازه خوری                                                      مصرف : تازه خوری 

 

۱۵-دونالد DONALD
دوره رشد : زودرس
شکل غده : بیضی
اندازه غده : بزرگ
چشمهای سطحی : عمیق
رنگ پوست : زرد
رنگ گوشت : زرد تا سفید
عملکرد : خوب
قابلیت انبارداری : خوب
بافت غده : تقریبا سفت
ماده خشک : خیلی بالا
مصرف : تازه خوری ، چیپس ،فرنچ فرایز

 

مشخصات ارقام کشت شده ایران

 

مشخصات ارقام  سیب زمینی توسط بخش تحقیقات سیب زمینی موسسه تحقیقات بذر ونهال

نام رقم	دوره رشد	نوع مصرف	رنگ گوشت	مناطق کشت توصیه شده
اسپیریت	نیمه زودرس	تازه خوری	نسبتا زرد	بهاره
ادسا	زودرس	تازه خوری	زرد	مناطق کشت بهاره
اگریا	نیمه دیررس	فرنچ فرایز	زرد	مناطق کشت بهاره ارذبیل
ایلونا	زودرس	تازه خوری	زرد روشن	بهاره
آتلانتیک	نیمه دیررس	چیپس	سفید	مناطق کشت بهاره
آرکولا	خیلی زودرس	تازه خوری	زرد روشن	بهاره و زمستانه
آرلا	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد	اردبیل
آرنوا	زودرس	تازه خوری	نسبتا زرد	مناطق کشت بهاره زمستانه
آریندا	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق زمستانه
آژاکس	نیمه زودرس	تازه خوری و فرنچ فرایز	زرد روشن	مناطق زمستانه و استمرار
آلمرا	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
اکیرا	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد	مناطق کشت بهاره
آئولا	نیمه دیررس	چند منظوره	زرد	مناطق کشت بهاره
باتبا	نیمه دیررس	تازه خوری	نسبتا زرد	مناطق کشت بهاره
باراگا	نیمه دیررس	تازه خوری و فرنچ فرایز	زرد روشن	مناطق کشت بهاره بخصوص اردبیل و شاهرود
بلینی	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
بورن	میان رس	تازه خوری و خلال	نسبتا زرد	بهاره
پاملا	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد	شاهرود
پرمیر	خیلی زودرس	فرنچ فرایز و چیپس	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
پیکاسو	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت زمستانه و بهاره
جلی	نیمه دیررس	تازه خوری و خلال	زرد	خراسان
جولیاته	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد	اصفهان – همدان
دراگا	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد روشن تا کرم	مناطق کشت بهاره
دزیره	نیمه دیررس	تازه خوری و فرنچ فرایز	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
دزیره پوست سفید	نیمه دیررس	تازه خوری و فرنچ فرایز	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
دیامانت	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق سردسیر کشور با تابستان های خنک
ساتینا	نیمه دیررس	تازه خوری و فرنچ فرایز	زرد	اردبیل و سایرمناطق کشت بهاره
سانته	نیمه زودرس	تازه خوری و چیپس آن قابل قبول می باشد	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
فتورا	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد	همدان
کایزر	نیمه دیررس	تازه خوری و خلال	نسبتا زرد	مناطق کشت بهاره
کوراس	دیررس	نشاسته	سفید	مناطق کشت بهاره
کلمبوس	نیمه دیررس	تازه خوری و خلال	زرد	خراسان
کنبک	نیمه دیررس	فرنچ فرایز و چیپس	سفید	مناطق کشت بهاره
کنکورد	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
گرانولا	نیمه دیررس تا دیررس	تازه خوری	زرد روشن	اردبیل
لیدی رزتا	نیمه دیررس	چیپس	زرد روشن	-
لیدی کلایر	نیمه زودرس	چیپس	زرد روشن	-
مارادونا	نیمه دیررس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
مارفونا	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
مارلا	نیمه دیررس	تازه خوری و خلال	زرد روشن	بهاره
مورن	نسبتا دیررس	تازه خوری	سفید	بهاره
موندیال	دیررس	تازه خوری	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
مونیت	دیررس	چیپس و خلال	زرد روشن	مناطق کشت بهاره
میلوا	نیمه زودرس	تازه خوری	زرد	بهاره
نویتا	زودرس	تازه خوری	نسبتا زرد	طرح استمرار

انبارهای فنی سیب زمینی ایرانی

انبارهاي فني سيب زميني

خوراكي و بذري

از آنجا كه امكان نگهداري مقدار محدودي سيب زميني بذري يا خوراكي در انبارهاي سنتي وجود دارد، از طرفي هزينه هاي كارگري براي نگهداري محصول به اين شيوه بالا بوده و با افزايش جمعيت ، ذخيره سازي مقدار محدودي از محصول در انبارهاي سنتي نمي تواند نياز جامعه را بر طرف نمايد و در عين حال ميزان بالاي ضايعات محصول در انبارداري بطريقه سنتي ، ضرورت استفاده از انبارهاي بزرگ و فني سيب
زميني كه بتواند با حداقل هزينه بيشترين مقدار محصول را بدون ايجاد ضايعات كمي و كيفي ذخيره نمايد غير قابل اجتناب كرده است.

از آنجا كه شرايط طبيعي منطقه حتي اگر كاملاً مطابق با نيازهاي فيزيولوژيك محصول باشد نمي تواند تضمين كافي براي تأمين شرايط مطلوب ذخيره سازي مقدار قابل توجهي از محصول را ايجاد نمايد، لذا نياز به استفاده از انواع تجهيزات الكترومكانيكي كه بتواند ضمن حمل و نقل آرام محصول، مطلوبترين شرايط را براي تقليل هر چه بيشتر ضايعات فراهم آورد، از جمله استفاده از انواع تجهيزات الكترومكانيكي كه بتواند تغييرات درجه حرارت، رطوبت نسبي، فشار هوا و ميزان هوا را در نقاط مختلف انبار گزارش و سيستم هاي فرمان مكانيكي را كنترل نمايد ضروري مي باشد .
در ساختمان اين نوع انبارها نه تنها از مصالح مختلف استفاده مي شود، بلكه طراحي اسكلت فلزي، كانال هاي هوادهي، ديوارها، سقف، راهرو و هوادهي و غيره به گونه اي است كه بتواند شرايط مناسب براي نگهداري محصول تحت كنترل مديريت انبار را ايجاد نمايد.


سردخانه سيب زميني

با توجه به بالا بودن درجه حرارت هوا در بسياري از مناطق استان استفاده از انبارهاي سنتي و فني را براي نگهداري طولاني مدت سيب زميني مشكل نموده است . در سردخانه دما،رطوبت و تهويه بصورت اتوماتيك كنترل مي شود و داراي سيستم برودتي شامل كمپرسور و اواپراتور مي باشد و ساختمان سردخانه بطور كامل ايزوله شده است.
بسياري از كشاورزان براي استفاده بيشتر از محصول و جلوگيري ازافزايش ضايعات محصول خود را در سردخانه نگهداري مي نمايند.ساحتمان سردخانه سيب زميني مشابه سردخانه هاي معمول بالاي صفرطراحي و
ساخته شده و محهز به سيستم تبريد ميباشد.



عوامل كنترل كننده ضايعات انباري سيب زميني

رسيدگي غده : انبارداري تنها در صورتي موفقيت آميز است كه غده ها سالم بوده و داراي پوست آسيب
ديده نباشند. به اين دليل تنها بايد غده هاي سالم و رسيده را انبار نمود .
اگر به دلايلي برداشت و انبار كردن غده هاي نارس مد نظر است، توصيه مي شود حداقل 10 روز
قبل از خارج كردن غده ها از خاك، شاخ و برگ بوته جدا شود.

رطوبت : غده ها

بايد بصورت خشك در انبار نگهداري شوند. ولي از كاهش بيش از حد رطوبت آنها جلوگيري شود. نكته مهم اين است كه رطوبت نسبي هواي انبار نبايد از حدود 85 در صد كمتر باشد. البته بايد رطوبت و دما با يكديگر مطابقت داشته باشند تا از نشستن رطوبت هواي انبار بر روي غده هاي سيب زميني در دماهاي نزديك 1 درجه سانتيگراد جلوگيري شود.رطوبت بالا در انبارها با پاشش آب بر روي سطح زمين يا گوني هاي كنفي آويخته از سقف و ديوار انبار تامين مي شود .

نور :

 در انبارداري غده هاي بذري، نور عامل بسيار مناسبي براي ممانعت از جوانه زني غده هاست. با نگهداري غده هاي بذري در زير نور پراكنده مي توان آنها را براي مدت طولاني تري انبارداري نمود غده هاي بذري
كه در شرايط نور پراكنده انبار شده اند در مقايسه با انواعي كه در تاريكي و دماي بالا انبار مي شوند بوته هاي قويتري پديد مي آورند. اين نور را مي توان با قرار دادن يك لامپ حبابي 100 وات به ازاي هر 180 – 200 متر مربع انبار ايجاد كرد.
مواد شيميايي :

 ماده شيمياييC I P C به طور گسترده اي براي جلوگيري از جوانه زني سيب زميني هاي غير بذري در انبارها استفاده مي شود. توزيع اين ماده شيميايي يا به صورت پودر (گرد پاشي روي غده هنگام انتقال به انبار) و يا به صورت آئروسل (مه پاشي) و از طريق اسپري نمودن آن به درون مجاري و كانالهاي تهويه انجام مي شود. اين ماده در دماي بالاتر از 18 – 15 درجه سانتيگراد اثر ضد جوانه زني خود را از دست مي دهد و نبايد براي غده هاي بذري مورد استفاده قرار گيرد. استفاده از تركيب بنزيميدازول يا تركيبي ازبنزيميدازول و ايمازاليل برروي غده ها پيش از انبار كردن آنها تلفات ناشي از فوزاريوم (fusarium ) و ضايعات قارچي ديگر را كاهش مي دهد. چند ماده شيميايي براي كنترل شب پره در انبار وجود دارد كه از آن جمله مي توان به پاراتيون دسيس2 درصد ، سوين و اكتيليك اشاره كرد .

تهويه و دما :

در طول دوره انبار داري به منظور جلوگيري از افزايش دماي انبار، خارج كردن رطوبت هوا، دي اكسيد كربن و تأمين اكسيژن لازم براي تنفس غده ها ، تهويه هواي انبار ضروري است . تهويه مي تواند بصورت طبيعي (با باز كردن در و پنجره هاي انبار) يا به كمك نيروي محركه (فن) انجام شود. غده هايي كه در يك توده متمركز شده اند در اثر تنفس ، حرارت توليد مي كنند و دماي غده ها و هواي بين آنها افزايش مي يابد. اين هواي گرم به قسمت بالاي توده رفته و هواي سرد كه سنگين تر از هواي گرم است جايگزين آن مي شود. از آنجايي كه در تهويه طبيعي مقدار هوايي كه مي تواند جابجا شود محدود و حداكثر 12 متر مكعب در ساعت به ازاي هر تن غده است، اثر خنك كنندگي آن كم است.
در چنين حالتي دماي بخش بالائي توده بيشتر از بخش پائيني مي شود. اين اختلاف دما در حدود 2 – 5/1 درجه سانتيگراد به ازاي هر متر ارتفاع توده است. سيب زميني را مي توان بصورت فله يا كيسه اي انبار نمود . در حالت كيسه اي عبور جريان هوا از لابلاي كيسه ها آسانتر است به شرط آنكه ارتفاع كل كيسه ها از 5/1 الي 2 متر بيشتر نبوده، فاصله بين كيسه ها 10 الي 15 سانتيمتر بوده و كيسه ها بصورت منفرد و
يا دوتائي روي هم قرار گيرند. غده ها را مي توان روي يك سطح صاف، سيماني يا تخته هاي چوبي صاف و تميز كه در كف آن لوله و كانال هاي هوا قرار داده شده، تا ارتفاع 3 متر انبار نمود. اگر دماي هواي اطراف غده ها بالاتر از 13 درجه است و غده ها تازه برداشت شده اند ارتفاع توده نبايد بيشتر از يك متر باشد .
اگر پوشاندن توده براي محافظت از نور، دماي بالا يا پايين ضرورت داشته باشد بايد از موادي استفاده كرد كه مقاومت ناچيزي در برابر جريان هوا داشته باشند. به عنوان مثال كاه بهتر از علوفه خشك است . پوشاندن قسمت زيرين توده با كاه خيلي بهتر است. اين حالت تا اندازه اي امكان تهويه هوا را فراهم مي آورد. قرار دادن هواكش روي قسمت بالائي توده، سرعت تهويه هوا را افزايش مي دهد . اين شيوه اغلب در شرايطي كه توده بزرگ باشد به كار مي رود .
هرچه ارتفاع هواكش از سقف بيشتر و ضخامت آن كمتر باشد قدرت مكش و جابجايي هوا در آن بيشتر مي شود . وجود پنجره هاي شرقي – غربي در انبار به جابجايي بيشتر هوا كمك مي كند. از آنجا كه تهويه طبيعي محدوديت هاي خود را دارد، تقسيم كردن يك توده به واحدهاي كوچكتر ضرورت مي يابد. ولي در اين حالت سطح انبار بيشتري مورد نياز خواهد بود. در تهويه با نيروي محركه، هوا توسط يك يا چند بادبزن (فن) به حركت در آمده و از طريق كانال هاي موجود در زير توده به لابلاي غده ها هدايت مي شود، به طوري كه مقدار يكساني هوا در تمام توده پخش شود. در اين نوع تهويه ميزان گردش هوا بين توده بسيار بهتر و بيشتر انجام مي شود و در نتيجه كنترل دما و رطوبت موثرتر انجام مي شود. با استفاده از يك سيستم تهويه با نيروي محركه كه به خوبي طراحي شده باشد، مي توان اختلاف دما بين سطح فوقاني و تحتاني توده را به حدود 1 تا 5 / 1 درجه سانتيگراد رساند .

مراحل آماده سازي سيب زميني براي انبارداري و مديريت انبارداري سيب زميني

دوره انبارداري سيب زميني را مي توان به هشت مرحله تقسيم كرد كه دقت در كنترل هر مرحله در حفظ كيفيت محصول بسيار مهم است .
اين مراحل عبارتند از :
خشك كردن و التيام دهي : بلافاصله بعد از برداشت سيب زميني بايد عمل خشك كردن به عنوان اولين مرحله انبارداري انجام گيرد. اين عمل به منظور خشك كردن رطوبت موجود در سطح سيب زميني و گل چسبيده به آن انجام مي شود .
مزاياي خشك كردن عبارتند از :
- جلوگيري از گسترش پوسيدگي نرم (Soft )
- جداسازي آسانتر خاك چسبيده به محصول و در نتيجه عبور بهتر هوا از لابلاي غده ها
- جلوگيري از گسترش فعاليت باكتري ها و آفات بدين منظور لازم است :
الف- سيب زميني ها بسته به وضعيت برداشت و شرايط آب و هوايي طي 6 – 2 روز و هر روز به مدت 8– 6 ساعت از طريق روشن نمودن پنكه ها يا باز كردن درب و پنجره هاي انبار تهويه شوند. بهتر است عمل هوادهي، در زمانهايي انجام شود كه هوا داراي رطوبت بالائي بوده و نيز دماي هواي بيرون به دماي توده سيب زميني نزديك يا از آن سردتر باشد. زمان مناسب براي اجراي اين مرحله، زمانهاي پيش از ظهر و بعد از ظهر تا اوايل غروب است. ساعات مياني روز به دليل بالا بودن دما و پائين بودن رطوبت چندان مناسب نيست.
ب- هواي به كار رفته براي خشك كردن سيب زميني از فضاي انبار خارج شود
ج- هنگامي كه وضعيت رطوبتي قسمت هاي بالاي توده ( تا عمق 45 سانتيمتر ) به حد مناسب رسيد عمليات خشك كردن متوقف شود .پس از خشك كردن غده ها عمليات التيام دهي انجام شده و سبب التيام زخم هاي ايجاد شده بر روي غده ها طي برداشت مي شود. بدين طريق كاهش وزن غده ها به حداقل مي رسد. در اجراي مرحله التيام دهي بايد
به نكات ذيل توجه نمود :
الف- التيام دهي با هوايي كه از نظر دمايي به دماي خشك كردن سيب زميني نزديك است ( 22 – 15 درجه سانتيگراد) و حداكثر بمدت 3 – 2 ساعت در روز انجام شود. بهتر است هوا در اين مدت از انبار خارج نشود. براي اين منظور نيازي به باز بودن دريچه هاي خروج هوا نيست و هوا تنها درون انبار جابجا مي شود.
ب- التيام دهي غده ها حداكثر 2 هفته پس از برداشت سيب زميني ادامه مي يابد. با در نظر
گرفتن دوره خشك كردن، مرحله التيام دهي بين 6 تا 10 روز طول مي كشد.
ج - در صورتي كه رطوبت يا دماي هواي درون انبار تا حد زيادي بالا رود، درب هاي ورود و خروج
هواي تازه تا حد امكان باز شده تا اختلاف دماي داخل و بيرون انبار كاهش يابد



جلوگيري از جوانه زني غده ها

براي ممانعت از جوانه زني غده هاي غير بذري از مواد شيميايي استفاده مي شود. اين مواد سه هفته پس
از برداشت به كار مي روند. يعني زمانيكه سيب زميني ها التيام يافته اند. متداولترين و جديدترين ماده مهار كننده جوانه زني CIPC است . ميزان مصرف آن 25 گرم ماده خالص به ازاي هر تن سيب زميني است . بايد توجه داشت كه براي غده هاي بذري نبايد از هيچ نوع ماده ضد جوانه زني استفاده كرد . جوانه زني در غده هاي بذري تنها با استفاده از نور پراكنده و پائين آوردن دماي هواي انبار كنترل مي گردد.

سرد كردن
و حفظ درجه حرارت مناسب در اجراي عمليات سرد كردن محصول سيب زميني تا سه هفته پس از برداشت نبايد اقدام به خنك نمودن توده كرد. سرد كردن غده ها با تهويه شبانه هواي انبار به مدت 7 – 6 ساعت انجام مي شود و بهتر است اين عمل در زمان هايي كه رطوبت هوا بالاست اجرا گردد. همچنين، بايد از سرد كردن سريع و يكباره توده خودداري گردد و دماي غده ها به آرامي و در هر روز حدود 1 تا 2 درجه كاهش داده شود. در هر روز هواي داخل انبار حدوداً 1 الي 2 ساعت جابجا شود تا درجه حرارت بالا و پائين توده يكنواخت گردد. در اين حالت نيازي به ورود هواي تازه از بيرون انبار نيست.

دماي توده براساس الگوي زير تعيين مي شود :

7 – 6 درجه سانتيگراد براي سيب زميني هاي خوراكي
5 – 3 درجه سانتيگراد براي سيب زميني هاي بذري
10 – 6 درجه سانتيگراد براي سيب زميني هائي كه مصرف صنعتي و توليد نشاسته دارند
محصول نبايد با هواي سردتر از توده ( حداكثر 3 درجه سانتيگراد يا 1 – 5 / 1 درجه
سانتيگراد در اواسط پاييز ) تهويه شود و زمان هاي تهويه بايد به طور مرتب كنترل گردد.
رعايت موارد زير به كنترل دماي انبار كمك مي كند :
الف- هر روز هواي درون انبار براي چند ساعت جابجا شود تا اختلاف درجه حرارت بخش هاي بالا و پايين
توده بيش از 1 درجه سانتيگراد نباشد .
ب- نبايد دماي توده بيش از 5/0 الي 1 درجه سانتيگراد در روز بالا برود.

هوا دهي

هوادهي بايد يك تا دو بار در هفته و هر بار به مدت 1 الي 5/1 ساعت انجام شود. در صورتي كه قسمت بالاي توده سيب زميني رطوبت بالائي داشته باشد، لازم است هوا دهي 3 الي 4 بار در هفته و هر بار به مدت 2 تا 5/2 ساعت انجام شود.هنگامي كه دماي هواي داخل انبار 6 – 4 درجه سانتيگراد است، با روشن كردن فن ها هوا بصورت مختصر در انبار جابجا مي شود. در اين حالت نياز به وارد كردن هواي بيرون به داخل انبار نيست. اگر دماي هواي محيط كمتر از 5/1 درجه باشد، بهتر است هوادهي انجام نشود يا در صورت نياز به هوادهي از دستگاه گرمكن ( هيتر ) براي افزايش دماي هواي ورودي استفاده شود.

جلوگيري از نشستن رطوبت بر روي محصول ( ميعان )

اين پديده در ساختمان هاي غير قابل نفوذ به هوا حائز اهميت است. در اين مورد بايد به نكات زير دقت شود :
- در زمان سرد كردن توده ، بايد هواي مرطوب را از فضاي انبار خارج كرد .
- اگر دماي هوا تا نزديك صفر درجه پايين آمده باشد ، درب هاي خروج هوا تا 50 درصد و درب هاي ورودي را تا 10 درصد براي مدت نيم ساعت باز كرده و هوادهي همزمان با استفاده از گرم كن انجام گيرد . سپس هواي داخل انبار به مدت 20 تا 30 دقيقه بدون گرم شدن در فضاي انبار جابجا شود .

گرم كردن:
گرم كردن توده سيب زميني براي حفظ آن در مقابل زخم هائي كه در حين حمل و نقل ايجاد شده اند ضروري است. اگر هواي بيرون براي گرم كردن سيب زميني مساعد نباشد، هوا بوسيله تهويه و نيز جابجايي جزئي در داخل انبار، گرم مي شود. با وارد كردن هواي بيرون به داخل انبار، كاهش اكسيژن فضاي انبار نيز جبران شده و از قهوه اي شدن مغز غده جلوگيري مي شود. دماي هواي دميده شده نبايد از 20 درجه بالاتر باشد و توده نيز بيشتر از 7 – 14 درجه گرم نشود . قبل از خروج توده سيب زميني از انبار، دماي آن بايد به آرامي و حداكثر 2 درجه در روز بالا برده شود .



طراحي و ساخت انبارسيب زميني

محاسبه

مساحت مورد نياز: براي محاسبه مساحت مورد نياز براي انبار كردن سيب زميني ، وزن توده را بر عدد 655 ( جرم حجمي سيب زميني فله بر حسب كيلوگرم بر متر مكعب ) تقسيم كرده تا حجم توده حاصل شود . سپس براي تعيين مساحت توده ، حجم به دست آمده را بر 3 ( حداكثر ارتفاع توده بر حسب متر ) تقسيم مي شود . معمولا مساحت تقريبي مورد نياز براي نگهداري هر تن سيب زميني 53 / 0 متر مربع در نظر گرفته مي شود .

ديوارها:
بهتر است ديواره هاي انبار در برابر عبور حرارت عايق بوده و بايد از استحكام لازم برخوردار باشند، زيرا از سوي توده محصول فشار زيادي بر ديواره ها وارد مي شود. بعنوان مثال اگر ارتفاع توده 3 متر در نظر گرفته شود نيرويي معادل 892 كيلوگرم بر متر مربع بر انتهاي ديوار وارد مي شود.
پنجره هاي تعبيه شده بايد شرقي- غربي باشند تا در مواقع لازم از وزش بادهاي طبيعي نيز استفاده شود.  براي انبارهاي بزرگ دو درب تعبيه مي شود. يك درب ورودي كوچك نيز براي ورود افراد به درون انبار تعبيه مي شود.

كف انبار:

در كف انبار و در زير توده ها كانال هاي عبور هوا به پهناي 70 و ارتفاع 60 سانتيمتر حفر شود . فاصله مركز اين كانال ها از يكديگر 5/2 متر و تا ديوارهاي انبار 25/1 متر در نظر گرفته شود. كانال بايد در جهت فن ها داراي شيب ملايمي (در حدود 5 – 8 درجه) باشد . به طوري كه با دور شدن از فن ها عمق كانال ها كاهش يابد . اين وضعيت تا حد زيادي كم شدن سرعت هوا در قسمت هاي انتهائي كانال را جبران كرده و به حركت بهتر و يكنواخت تر هوا در سراسر انبار كمك مي كند. اگر ارتفاع توده چندان زياد نيست (كمتر از 2 متر) مي توان به جاي حفر كانال، از لوله هاي مثلثي شكل و مشبك در زير توده استفاده كرد اضلاع اين مثلث
60 – 80 سانتيمتر است .

براورد هواي لازم براي هوا دهي:

به طور تقريبي مي توان هواي لازم براي هوا دهي توده سيب زميني را ۱۴۵ متر مكعب هوا در ساعت به ازاي هر تن محصول موجود در انبار در نظر گرفت . دمنده بايد بتواند حداقل فشار استاتيك معادل 20 ميليمتر ستون آب را تامين كند.

Axia دمنده های است   با دور موتور 1500 دور در دقيقه براي اين كار مناسبند
تغييرات سيب زميني طي نگهداري تغيير در تركيبات غده سيب زميني: غده سيب زميني بافتي ذخيره اي از
نشاسته است. 80- 75 درصد غده را آب و نشاسته تشكيل مي دهد. همچنين حاوي مقداري قند محلول، مواد ازته ، مواد معدني و ويتامين ها مي باشد. تركيبات غده با شرايط آب و هوايي، روش كشت، رقم مورد استفاده، شرايط رسيدگي در هنگام برداشت، دماي نگهداري و مدت زمان آن تغيير مي كند. بدين ترتيب نسبت قند به نشاسته با نزديك شدن به رسيدگي محصول كاهش يافته ولي اگر دماي انبارداري بسيار پايين باشد يا اينكه زمان نگهداري غده بسيار طولاني شود ( تشكيل قند هاي مربوط به دوره پيري غده ) اين نسبت افزايش مي يابد .

كيفيت غده:

كيفيت غده به سالم بودن و قدرت فيزيكي آن كه مربوط به رقم و تكامل فيزيو لوژيكي است بستگي دارد. هدف اصلي از نگهداري غده، حفظ دوره خواب و حيات آن با حداكثر ممانعت از پديده گرم شدن مي باشد. سرد كردن سريع غده (حدود يك ماه پس از برداشت) و رساندن دماي آن به حدود 2 درجه سانتيگراد با توجه به حساسيت آن به گرم شدن مي باشد .

وضعيت كاهش وزن و ماده خشك :

در غياب فساد و جوانه زني، كاهش وزن غده عموماً كم مي باشد و عمدتاً به تعريق طبيعي غده (90 درصد) بر مي گردد. در طول يك ماه اول نگهداري، افت وزني براي غده رسيده به 3 – 1 درصد و براي غده نارس به 5 -3 درصد مي رسد. تنفس، منجر به افت آب قابل ملاحظه اي در طي اين دوره مي گردد . همچنين، افت وزني بستگي به دماي نگهداري دارد كه حدود 8/0– درصد به ازاي هر ماه نگهداري مي باشد . بنابراين طي دوره نگهداري، كاهش وزن به ۶-۸ در صد می رسد. ميزان ماده خشك كمي تغيير مي كند براساس استعلام انجام شده از مديريت زراعت سازمان جهاد كشاورزي ميانگين آمار توليد سيب زميني كشور در دو سال اخير 4420000 تن بوده است.براساس اطلاعات موجود، ميزان ضايعات سيب زميني در مراحل مختلف برداشت و پس از برداشت حدود 25- 20 درصد مي باشد كه 15- 10 درصد آن مربوط به عدم وجودانبارهاي فني مناسب و 8 درصد مربوط به عدم درجه بندي مناسب مي باشد كه در صورت احداث انبارهاي فني كه در كنار آنها واحدهاي سورت و بسته بندي سيب زميني نيز در نظر گرفته شده است، بطور متوسط 15- 12 درصد از ضايعات آن كاسته خواهد شد.
لازم بذكر است كه در صورت درجه بندي سيب زميني پيش از انبار و جدا نمودن و بسته بندي سيب زميني هايي كه از نظر سايز براي انبارداري مناسب نيستند و عرضه آنها به بازار مصرف، از اين طريق نيز براي
كشاورزان افزايش درآمد ايجاد خواهد شد.

خصوصیات ارقام سیب زمینی ایران

خصوصیات واریته های صنعتی سیب زمینی در ایران
بر اساس تحقیقات صورت گرفته در خصوص ارقام سیب زمینی مورد کشت در ایران،

۱- ارقام دراگا، مورن و پیکاسو به ترتیب 10،4 و 27 درصد نسبت به اگریا افزایش
عملکرد داشته و میزان ماده خشک آنها به ترتیب 68/17، 69/21 و 94/18 درصد می باشد.
اما ارقام دراگا و پیکاسو به دلیل شکل گرد و مطلوب، غده های درشت، بافت زرد روشن و
طعم مناسبي بوده و از عملکرد بالا و ماده خشك حدود 5/22 درصد برخوردار مي
باشد.
ارقام موجود در خراسان رضوي به تفكيك فراواني سطح زير كشت بصورت زير است:
اگريا ، مارفونا ، ديامانت ، آئولا ، ارقام جديد(سانته،آريندا و ...) ،
ارقام بومي و قديمي

سموم مضر موجود در سیب زمینی ها

در برگها ، گلها و ساقه های سیب زمینی دو گلیکو آلکالوئید تلخ مزه و سمی به نامهای سولانین(Solanine) وچاکونین(Chaconine) وجود دارد. سولانین به عنوان سیستم دفاعی گیاه عمل کرده و گیاه سیب زمینی را از شر آفات و بیماریها مصون می دارد. میزان بسیار كمي سولانین در پوست و زیر پوست سیب زمینی وجود دارد، که میزان مجاز آن mg/g 2/0 میباشد.
اما هنگامی که سیب زمینی در معرض نور قرار میگیرد،، رنگدانه های سبزی روی پوست آن تشکیل می شود که همان کلروفیل است.
اما این سبز شدن افزایش سطح سولانین را نیز در پی دارد. این میزان میتواند تا mg/g1 افزایش یافته و ایجاد مسمومیت کند. سولانین اغلب در پوست و حداکثر تا 3 میلی متر
زیر پوست تجمع می یابد. بنابراین بايد لکه های سبز رنگ پوست سیب زمینی قبل از مصرف
جدا شوند.
سرخ کردن سیب زمینی تا دمای 170 درجه سانتی گراد سولانین را تا حد زیادی نابود میسازد. اما پختن در مایکروویو و آب پز کردن تاثیر چنداني ندارد.

ساخت انبار معمولی سیب زمینی

در ساخت انبار نگهداری سیب زمینی با توجه به توان مالی میتوان انباربسیار مدرن تا انبار معمولی مجهز به خنک کننده را در نظر گرفت

1-به ازای هر متر مربع انبار با ارتفاع 3متر میتوان 750کیلو گرم محصول در کیسه های معمولی انبار کرد (حداکثردو سوم ارتفاع انبار )در صورت استفاده از گونی توری (حداکثر سه چهارم ارتفاع) میتوان به ازای هر متر مربع انبار مقدار 1 تن محصول انبار کرد ودر صورت استفاده از گونی توری وباکس و مجهز کردن انبار به لیفتراک وافزایش ارتفاع به 5متر قابلیت انبار بیش از 1500کیلو گرم محصول در متر مربع حاصل خواهد شد.

2-بادر نظر گرفتن انباراز نوع مزرعه ای وبصورت نسبتافنی در صورت ساخت انبار زیر زمینی تبادل حرارتی انبار با محیط خارج به حداقل میرسد ودر صورت ساخت در روی زمین با خاکریزی پشت انبار تا ارتفاع نزدیک سقف نتیجه لازم گرفته خواهد شد.

3-ایجاد کانالهای آب در بستر انبار بمنظور تامین رطوبت انبار باعث کاهش افت محصول بمیزان حداقل 5درصد خواهد شد(50تن در 1000تن=50000کیلوگرم*قیمت محصول =سود زایل نشده) رطوبت نسبی مناسب 75 ال 85 درصد

4-نصب فن در محل های مناسب با توجه به حجم انبار (طول *عرض * ارتفاع منهای حجم محصول انبار شده) بصورت ورودی و خروجی که با استفاذه از فن های ورودی (مجهز به فتوسل)در صورت سردسیر بودن منطقه می توان از هوای خنک شبانه جهت سرد کردن انبار استفاده کرد و در مصرف انرژی صرفه جویی کرد.

5- نصب دستگاه مبرد با توجه به حجم انبار در صورت نگهداری محصول تا شروع فصل گرما( دمای مناسب جهت نگهداری سیب زمینی بذری 2-4 درجه و سیب زمینی خوراکی 6-7 درجه سانتیگراد)

6-پوشش دادن دیوارهای جانبی به طرز مناسب جهت امکان انجام عملیات سمپاشی و ضدعفونی انبار

7-نصب تعدادی هواکش سقفی بمنظور خارج کردن گاز کربنیک ناشی از تنفس غده ها

سایر موارد:

-هرچه ابعاد انبار به شکل مربع نزدیکتر با شد هزینه مصالح کاهش و حجم افزایش می یابد(طبق قوانین ماکزیمم مینیمم ریاضی)

-ورود کامیون به انبار امکان پذیر باشد

شرایط عمومی یک انبار سیب زمینی

روش­های انبارداری باید:

• 1- کاهش وزن ناشی از تنفس، جوانه­زنی و بیماریهای غده را محدود نماید.
• 2- از مخلوط شدن طبقات بذري و ارقام مختلف جلوگیری کند.
• 3- جوانه زنی و سن فیزیولوژیکی غده را کنترل کند.
• 4- علاوه بر موارد گفته شده دستگاههای درجه­بندی، بسته­بندی، کیسه­ها و جعبه­ها هر ساله قبل از شروع فصل و در صورت آلودگی مجدد در طی فصل ضد عفونی شود.

محصول هر مزرعه و واریته قبل و بعد از درجه­بندی و بسته­بندی باید بطور مجزا انبار شود. کیسه­های مورد استفاده جهت بسته­بندی باید نو و کیفیت لازم برای حمل و انبار داری را داشته باشند.

شرایط انبار غیر فنی (معمولی):

• 1- از خطر یخبدان حفاظت کند.
• 2- هوای کافی جریان داشته باشد.
• 3- کف و دیواره­ها ضد عفونی شوند.
• 4- انبار غده بذری نور پراكنده داشته باشد. غده­های سبز پوست سخت­تری داشته و حساسیت کمتری به بیماریها داشته و ارزش بیولوژیکی بالاتری جهت مصرف بذري دارند.
• 5- در صورتی که ارتفاع انبار 4 متر باشد حداکثر تا ارتفاع 3 متری می­توان غده­ها را روی هم انبار کرد جریان هوا با فشار یکنواخت باید هر ساعت به اندازه100 برابر حجم توده سیب­زمینی از میان آن عبور کند.

غده­هایی که در معرض نور قرار گیرند پوستشان سبز می­شود و تغییر رنگ شامل بافت کورتکس نیز می­شود حجم گلیکوآلکالوئید سولانین در غده­های سبز افزایش یافته و به3/0% می­رسد که برای ، سیب­زمینی خوراکی خیلی بالا است.

جدول شرایط انبارداری مناسب

نوع سیب­زمینی	دمای هوا (C)	رطوبت نسبی هوا (%)	شرایط نوری	ملاحظات
خوراکی	٥/٣-٥	93-85	تاریکی	در صورت استفاده از مواد مهار کننده جوانه­زنی در دمای c10-6 مصرف کنید قبل از مصرف دما را به 7 درجه سانتيگراد برسانید
چیپس	5/5 - ٤	بیشتر از 95 پوسیدگی نرم	تاریکی	قبل از فرآوری دما را به 15 برسانید
بذری	٣- ٥/٢	کمتر از 85 پوسیدگی خشک	می­توان در نور پراكنده گذاشت	قبل از کاشت دما را به مدت 14-10 روز به c10 برسانید

رعایت برخی از نکات نسبتاً ساده و کم هزینه نیز می تواند در انبارهای غیر فنی معمولی قابلیت نگهداری سیب زمینی را افزایش دهد.

که اهم آن عبارتند از:

• 1- حفر یک کانال طولی بتونی به عمق نیم متر و عرض نیم متر به ازای هر 4 متر عرض انبار: این امر باعث تبادل هوای کف توده سیب­زمینی با هوای بیرون خواهد گردید و ضمن رساندن اکسیژن به غده­های پائین توده از تجمع گرمای ناشی از تنفس خواهد کاست. روی کانال حفر شده را با الوار و یا نرده پوشانیده و غده­های سیب­زمینی را انبار کنید.
• 2- ریختن آب به داخل کانال به ارتفاع حدود 20 سانتی­متر: آب موجود در داخل کانال رطوبت مورد نیاز برای ترمیم غده­های رخمی و ضرب دیده را تأمین کرده و از کاهش وزن غده­ها در اثر تبخیر جلوگیری کرده و در نتیجه غده­ها چروکیده نخواهند شد. این امر تا حدود زیادی در کنترل پوسیدگی خشک سیب­زمینی (فوزاریوم) نیز مؤثر خواهد بود. برای تأمین مداوم آب درکانال می­توان از سیستم شناورهای کولر آبی معمولی استفاده کرد.
• 3- در صورتی که فن مناسب در محل اتصال کانال به دیواره انبار نصب شود و هوای بیرون را از روی آب کانال به جریان بیندازد رطوبت و اکسیژن مورد نیاز با کیفیت بهتری تأمین خواهد شد.
• 4- قرار دادن یک لوله قطور مشبک بصورت عمودی در وسط توده عمل تهویه را بهینه خواهد کرد.
• 5- باید توجه کرد که ارتفاع توده سیب­زمینی از 3 متر تجاوز نکند و تا سقف انبار حداقل یک متر فاصله حفظ شود.
• 6- استفاده از کولر آبی نیز جهت تهویه و تأمین رطوبت کارساز خواهد بود در این روش لوله­های پلاستيكي مشبک و قطور در کف و یا حداکثر به ارتفاع یک متر از کف انبار در سرتاسر طول انبار تعبیه شده و هوای مرطوب از بیرون توسط کولر به این کانالها هدایت شده و از طرف دیگر انبار خارج می­شود.
• 7- از نگهداری سیب­زمینی در کیسه­های بدون منفذ نظیر کیسه­های کودی،شكري وآردي جداً اجتناب شود و در صورتی که قرار است سیب­زمینی در کیسه نگهداری شود مناسب­ترین آنها کیسه­های گونی کنفی و یا کیسه­های پلی­اتیلنی مشبک(توري) می­باشد.
• 8- وجود نور غیر مستقیم و پراكنده در انبار سیب­زمینی از جنبه­های مختلف مفید بوده و مهمترین آن جلوگیری از تولید جوانه­های طویل و سفید در طول دوره انباری می­باشد ولی وجود نور در انبارهای سیب­زمینی خوراکی به دلیل تولید گلیکوالکالوئید سولانین در غده که سمی می­باشد توصیه نمی­شود.
• 9- شطوح انبار باید بدون خلل و فرج بوده تا امکان شستشو و ضد عفونی کردن فراهم باشد.
• 10- به منظور تسهیل عملیات تهویه و هوا دهی در کف و دیواره­های انبار پالت چوبی قرار داده شود.
• 11- به منظور جلوگیری از ورود حشرات و آفات بر روی تمام پنجره­ها توری نصب شود.
• 12- عمل تهویه و تأمین رطوبت در طی پر شدن انبار و یک ماه پس از آن اهمیت بیشتری دارد.
• 13- در صورت وجود امکانات طبیعی در محل نظیر چشمه و قنات بهتر است که انبارها بر روی کانال آب احداث شوند به نحوی که آب از یک طرف انبار وارد و از طرف دیگر آن خارج شود این کار علاوه بر تأمین رطوبت در زمستان نیز موجب تعدیل دمای داخل انبار شده و تا حدود زیادی از یخ­زدگی غده­ها پیشگیری خواهد کرد.
• 14- در صورت وجود بید سیب­زمینی در محل و گرم بوده هوا در زمان انبار کردن بهتر است روی توده با کاه و کلش و ترجیحاً با برگ اکالیپتوس پوشانده شود این امر خسارت بید را که در شرایط گرم یک آفت مهم انباری می­باشد تا حد زیادی کاهش خواهد داد.

توضيحات اضافي:

اكثريت كشاورزان سيب زميني كار داراي امكانات انباري هستند كه تنها با صرف هزينه نه چندان زياد مي توانند انبار سنتي خود را به انبار فني و مناسب تبديل كنند

از جمله موارد بسيار مهم وحداقلي:

تامين پالت

تامين رطوبت با جاري كردن تناوبي آب در كف انبار

استفاده از پنجره هاي روبرو جهت تهويه

استفاده از دماسنج ماكزيمم و مينيمم به قيمت حدود 8000 تومان

خاكريزي پشت ديوارهاي جانبي در صورت امكان جهت جلوگيري از تبادل حرارتي

نصب فن مناسب ورودي و خروجي واستفاده كليد قابل تنظيم ويا فتوسل(قيمت 7000 تومان) كه عمليات هوادهي شبانه را خودكار انجام ميدهد

استفاده از كيسه هاي توري بدلايل زير:

با توجه به وزن مناسب كمترين آسيب طي حمل از مزرعه به انبار وراحتي كارگران بار گيري وتخليه

تهويه بسيار عالي بطوريكه محموله انبار شده در گوني توري شبيه به محموله فله عمل مي كند

شكل مناسب جهت بازار پسندي محصول

عدم تجمع گازهاي تحريك كننده جوانه زني

دماي يكنواخت در كل محموله

امكان رسيدن رطوبت به كل محموله

كاهش خسارت انواع بيماريهاي عامل پوسيدگي

اقتصاد انبار :

در اين قسمت با توجه به عوامل زياد موثر تنها روش بسته بندي را بررسي مي كنيم.

قيمت هر كيسه شكري ويا كيسه شيميايي حدود 130 تومان پس به ازاي هر كيسه 45 كيلوگرم بهاي تمام شده به ازاي هر كيلو محصول حدود 3 تومان

قيمت هر كيسه توري حدود 160 تومان پس به ازاي هر كيسه 33 كيلو گرم بهاي تمام شده به ازاي هر كيلو گرم محصول حدود 5 تومان

با مقايسه ارقام فوق به ازاي هر تن محصول در صورت استفاده از كيسه توري زارع تنها 2000 تومان بيشتر هزينه كرده است لذا با توجه به مزاياي فراوان كيسه هاي توري اين مبلغ بسيار ناچيز مي باشد از طرف ديگر متاسفانه بدليل عدم خلاقيت در كارخانه هاي توليد كيسه كشور هنوز رقم 5 ميليون تن توليد سيب زميني كشور ونياز اين توليد به كيسه هاي استاندارد درك نشده ووزارت جهاد كشاورزي نيز در اين زمينه قصور كرده ونتيجه بي اهميت انگاشتن اين موضوع برابر با حدود 5 درصد ضايعات انباري بميزان حداقل 200000 تن محصول معادل 60ميليارد تومان مي باشد.

مدیریت کنترل برخی از بیماریها در انبار

1- Pink rot ( phytophthora erytroseptica) :

 این بیماری قارچی بوده و خاکزی است در صورت آلودگی غده­ها و بوته­ها در مزرعه گیاهان آلوده ممکن است علایم پژمردگی از خود نشان دهند و برگها به حالت کلروتیک در آیند. آلودگی غده­ها در مزرعه معمولاً از طریق چشمها، عدسک­ها و زخم­ها صورت می­گیرد. بافت­های آسیب دیده خارجی خصوصاً منافذ طبیعی نظیر چشمها و عدسکها ممکن است به رنگ قهوه­ای تغییر شکل دهند. پیشروی بافت­های آلوده معمولاً به صورت مستقیم بوده و به صورت اسفنجی در می­آید. بافت غده­های آلوده پس از برش حداکثر در مدت 30 دقیقه به رنگ صورتی در می­آید. آبیاری­های سنگین در مزرعه معمولاً این بیماری را افزایش می­دهند هر چند غده­ها معمولاً در مزرعه آلوده می­شوند ولی انتقال غده­های آلوده به انبار می­تواند باعث گسترش بیماری در انبار شود. دمای بالای اواخر فصل رشد (بالاتر از C24) باعث تشدید بیماری می­شود. گاهی اوقات باکتریهای عامل پوسیدگی نرم نیز به این غده­ها حمله کرده و باعث تسریع در نابودی غده­ها می­شوند در صورت وقوع چنین امری بوی نامطبوعی از غده­های در حال فساد بلند می­شود برای پیشگیری از بیماری فوق باید از آبیاریهای سنگین در آخر فصل رشد بخصوص اگر دمای هوا بالاتر از 25درجه سانتيگراد یا F75 باشد اجتناب کرد این بیماری در مزرعه معمولاً در مناطق گود که غرقاب شده­اند مشاهده می­شود در صورت مشاهده بیماری در قطعات غرقاب شده ابتدا محصول قطعات سالم را برداشت نموده و محصول سطوح آلوده را جداگانه برداشت نمائید. جهت اطمینان از سلامت محصول می­توان سطوح غرقاب شده را با تأخیر زمانی و حصول اطمینان از سلامت آنها برداشت نمود. در صورت اطمینان از آلوده بودن غده­ها بهتر است محصول قطعات آلوده به مصرف رسیده و کاملاً سورت شوند. در صورتی که بیماری پس از انبار کردن محصول مشاهده گردید جریان تهويه را افزایش دهید. همچنین در مواردی که احتمال آلودگی غده­ها وجود دارد ابتدا غده­های سالم را انبار کرده و غده­های مشکوک در محل­های قابل دسترسی انبار در نزدیک ورودي انبار نگهداری نمائید تا نسبت به کنترل و مصرف سریعتر آنها اقدام شود در صورت وجود غده­های آلوده به منظور خشک شدن سیب­زمینی­ها دمای روزهای اولیه انبار جهت دوره التیام را به F50 -45 یا ١٠-٧ درجه سانتيگراد کاهش دهید در صورتی که بخش کمی از سیب­زمینی­های انبار شده دارای غده­های آلوده هستند دمای دوره ترمیم را 10 درجه سانتيگراد تنظیم نمائید پس از اتمام دوره التیام خنک کردن سریع غده­ها تا حد دمای نگهداری مفید خواهد بود جریان مداوم تهويه در این مرحله ضروری است.

2- قارچ پیتیوم (Pythium leak):

این قارچ خاکزی بوده و از طریق منافذ طبیعی غده وارد آن می­شود سطوح آلوده غده از نقاط سالم توسط یک نوار تیره مشخص می­شود. بافت­های پوشیده اسفنجی شده و سطوح آلوده ممکن است به سمت داخل پیشروی کرده و پوست و کورتکس سالم بماند معمولاً بیماری 3-2 هفته پس از انبار کردن خود را نشان می­دهد. این بیماری بخصوص زمانی که دمای غده­ها به بالاتر از 21 درجه سانتيگراد برسد مشکل ساز خواهد بود. بیماری مذکور می­تواند زمینه ساز شیوع بیماریهای باکتریایی عامل پوسیدگی نرم در انبار بشود.برای تعیین وضع سلامت غده­ها آنها را از مناطق مشکوک به وجود آلودگی جمع­آوری و در یک کیسه پلاستیکی در شرایط گرم (دمای اتاق) نگهداری کنید غده­های آلوده سریعاً فاسد خواهند شد. در صورت امکان از برداشت چنین غده­هایی برای نگهداری در انبار اجتناب کنید همچنین از برداشت غده­ها تحت شرایط خیلی گرم نیز باید اجتناب کرد و احتمال آسیب دیدن مکانیکی غده­ها را پس از برداشت به حداقل رساند. در صورتی که مقدار قابل توجهی از غده­ها آلوده شده­اند بهتر است دوره التیام آنها در دمای بین (١٠-٧) درجه سانتیگرادحداقل به مدت سه هفته انجام گیرد در صورتی که با اعمال تدابیر مذکور باز هم بیماری کنترل نشد بهتر است دما را سریعاً تا حد ٧-٤ درجه سانتیگراد پائین بیاورید. کاهش رطوبت نسبی نیز عمل خشک شدن را تسهیل خواهد نمود. انبار کردن غده­های مشکوک در نقاط قابل دسترس انبار و فروش یا مصرف سریع آنها نیز از دیگر تدابیر مدیریت این گونه سیب­زمینی­ها خواهد بود.

2- پوسیدگی خشک (Dry rot):

گونه­های مختلفی از جنس فوزاریوم باعث پوسیدگی خشک می­شوند معمولاً در دمای بالاتر از10 درجه سانتيگراد خسارت این بیماری افزایش می­یابد. در شرایط وجود تنش خشکی در مزرعه (مانند خاکهای شنی بخصوص اگر با تأخیر آبیاری شود) این قارچ­ها با شدت بیشتری به غده حمله می­کنند در صورت عدم التیام مناسب غده­ها در طی 3-2 هفته اول دوره انبارداری این بیماری به سهولت در داخل توده پخش خواهد شد. معمولاً زمانی که غده­های انبار شده مقدار زیادی از خاک مزرعه را به همراه داشته باشند این بیماری بیشتر دیده می­شود. ضرب دیدگی غده­ها در حین برداشت ،جمع آوري وحمل به انبار توسط كارگران و سایر آسیب­های مکانیکی باعث افزایش این بیماری می­شود.

فیزیولوژی پس از برداشت:

غده سیب­زمینی بخش زنده ایست که بسته به نوع رقم 80% آن را آب تشکیل می­دهد پس از برداشت غده­ها به تدریج وزن و کیفیت خود را از دست می­دهند در صورتی که رطوبت نسبی هوای اطراف غده­ها کمتر از حدود 95% باشد غده­ها آب خود را از طریق پوست، زخم، و جوانه­ها تبخیر می­کنند مقدار تلفات به ازای هر واحد سطح پوست زخم و جوانه به ترتیب 1، 300، 100 واحد است بدین ترتیب اگر غده­ها آسیب دیده باشند یا پوست ضعیف و زخمی داشته باشند تلفات تبخیر نسبتاً زیاد خواهد بود. آب غده­های جوان نسبت به غده­های بالغ با سهولت بیشتری خارج می­شود . در صورتی که هوا خشک و غده­ها نابالغ و زخمی باشند در اولين ماه انبارداري حدود 4% وزن محصول کاهش خواهد یافت برای حداقل رساندن این کاهش باید:

• 1- عمل سرزنی محصول جهت چوب پنبه­ای شدن پوست غده در مزرعه انجام شود.
• 2- از آسیب دیدگی غده­ها در طی برداشت و حمل و نقل جلوگیری کرد.
• 3- رطوبت نسبی محیط (انبار) بميزان مناسب تامين شود.

التیام زخمها:

دمای C 20-15 و رطوبت نسبی بالای 85% تولید پوست و ترمیم زخم­ها را تسریع می­کند بنابراین باید غده­ها را بلافاصله پس از برداشت به مدت 1 تا2 هفته در دمای C20-15 و رطوبت نسبی بالا نگهداری کرد این امر به دوره کیورينگ (curing) معروف است در صورت بروز پوسیدگی نرم هوا را از طریق تهویه خشک کنید.

تنفس (respiration) : یک غده همانند هر موجود زنده دیگر تنفس می­کند در طی تنفس قندهای تولید شده از نشاسته مصرف می­شوند بنابراین در طی دوره انبار کردن میزان نشاسته غده کاهش می­یابد (البته بسته به میزان تلفات آب غده، نسبت نشاسته به وزن کل غده حتی می­تواند افزایش نیز داشته باشد) در طی فرآیند تنفس اکسیژن محیط مصرف و H2O ، CO₂ و گرما به محيط انبار وارد می­شود.

شدت این فرآیند به دو عامل بستگی دارد:

• 1- درجه حرارت محیط نگهداری غده: هر چه دمای محیط از 5 درجه سانتیگراد به درجات بالاتر افزایش یابد میزان تنفس نیز افزایش می­یابد. در حدود C5 میزان تنفس در کمترین حد و بالاتر از آن میزان تنفس افزایش می­یابد. در C25 میزان تنفس 4 برابر زمانی است که غده در 10 درجه سانتیگراد انبار شوند و در C35 دقیقاً به 10 برابر افزایش می­یابد در چنین شرایطی اکسیژن نميتواند با سرعت کافی به داخل غده نفوذ کند بنابراین به دلیل خفگی بافت مرکز غده سیاه خواهد شد (black heart) در دماهای کمتر از 5 درجه سانتیگراد به دلیل افزایش قند پتانسیل اسمزی غده افزایش می­یابد به همین دلیل در صورتی که غده­ها بتدریج سرد شوند تا 2- درجه سانتيگراد را بدون آسیب تحمل می­کنند. غده­ها می­توانند تا c38 درجه سانتيگراد را تحمل کنند از این خاصیت در ترموتراپی و حذف ویروس­ها استفاده می­شود دماهای بیشتر از c40 درجه سانتيگراد باعث مرگ غده می­شود. در انبارهای بدون تهویه کافی کاهش وزن در اثر تنفس ممکن است تا 10% افزایش یابد. در چنین شرایطی محتوای اتیلن غده­ها که به گاز تحریک کننده بیماریهای انباری معروف است افزایش می­یابد.
• 2- شرایط غده: غده­های نابالغ (نارس) سریعتر از غده­های بالغ تنفس می­کنند . غده­های آسیب دیده نیز تنفس سریعتری دارند. در c25 درجه سانتيگراد غده­های نابالغ و زخمی نسبت به غده­های بالغ و سالم 5 برابر بیشتر گرما تولید می­کنند بنابراین گرمای تولید شده توسط غده­های نارس انبار شده در دمای بالا باید به سرعت تخلیه شود.

قندها:

اگر چه انبار کردن غده­ها در دمای کمتر از c5 درجه سانتيگراد باعث کاهش تنفس می­شود ولی بر فعالیت آنزیمهای تجزیه کننده نشاسته به قند تأثیری نمی­گذارد بنابراین غده­ها قند تولید شده را نمی­توانند به مصرف تنفس برسانند و گوشت آنها شیرین می­شود. در تولید چیپس و سیب­زمینی سرخ کرده غده­هایی که دارای درصد پائین قندهای احیایی (مثل گلوکز و فروکتوز) باشند مطلوبتر هستند. غده­های شیرین در موقع سرخ کردن به علت واکنش بین قندهای احیایی و اسیدهای آمینه سیاه می­شوند این پدیده تحت عنوان واکنش میلارد شناخته می­شود در دماهای بالاتر از c7 درجه سانتيگراد غده­ها قند تجمع یافته را در مدت 2 تا3 هفته مصرف می­کنند قند تجمع یافته در c 6 درجه سانتيگراد تقریباً قابل چشم پوشی است . سیب­زمینی­هایی که به مصرف چیپس و سایر فرآورده­های مشابه می­رسند باید در دمای c 10-7 انبار شوند.

افزایش دما از c 2 به c 4 مقدار ساکارز (C₁₂ H₂₂ O₁₁)را بیشتر از مقدار قندهای احیایی (C₆ H₁₂ O₆) کاهش می­دهد این موضوع نشان می­دهد که چرا وقتی غده در دمای c2 درجه سانتيگراد انبار می­شود شیرین می­شود. در صورتی که انبار کردن در دمای c4 درجه سانتيگراد منجر به چنین پدیده­ای نمی­گردد با افزایش دما هم میزان ساکارز و هم قندهای هگزوز کاهش می­یابد. در چنین شرایطی اکثر قندها به نشاسته تبدیل شده و بعضی از قندها در اثر تنفس مصرف می­شوند در تجمع قندهای احیایی دو آنزیم حساس به دمای پائین یعنی فسفوفروکتوکیناز و فسفوفروکتو -فسفوترانسفراز نقش مهمی دارند.

رطوبت انبار:

 انبار کردن غده­ها در دمای c5-2 درجه سانتيگراد با رطوبت نسبی 85-93 درصد کاهش وزن ناشی از تنفس بیماریها و جوانه زنی را کمتر می­کند. رطوبت بالاتر از 95% منجر به پوسیدگی و رطوبت نسبی کمتر از 85% باعث خشک شدن غده­ها و پوسیدگی خشک می­شود.

شرایط استفاده از انبار سیب زمینی

شرایط برداشت :

یکی از عوامل اصلی در افزایش قابلیت نگهداری سیب­زمینی در انبار شرایط فیزیکی غده می­باشد. شرایط ایده­آل برای برداشت سیب­زمینی عبارت است از:

1- پوست بندی خوب غده در زمان برداشت

2- وجود هوای خنک شبانه در زمان برداشت (این امر در صورت مجهز بودن انبار به سیستم خنک کننده از ملزومات نیست).

3- وجود رطوبت مطلوب درخاک جهت ممانعت از تشکیل کلوخ توسط ماشین برداشت بمنظور كاهش خسارت به پوست غده

4- دمای داخل غده حدود ٦٠ درجه فارنهایت یا٥/١٥ درجه سانتیگراد باشد.

در صورت بالا بودن دمای غده و خاک لازم است نسبت به تعدیل محیط اولیه انبار اقدام گردد.

بعضی از رئوس تعدیل شرایط دما به شرح زیر می­باشد:

- زمانی که برداشت در شرایط گرم و خشک صورت گیرد باد بزن­ها و دستگاههای مولد رطوبت را بطور مداوم در طی پر شدن انبار و یک هفته پس از پر شدن انبار خاموش نکنید. باشد. انبارهایی که ظرفیت هوای آنها بیش از نيم متر مکعب به ازای هر تن سیب­زمینی باشد می­توانند از ظرفیت بالای هوادهی خود در شب­های خنک سود جسته و تهویه هوا را در طی روز در صورت گرم بودن هوا متوقف كرد. انبارهای مجهز به سیستم خنک کننده می­توانند از این مزیت خود در کاهش دمای غده­های برداشت شده تحت شرایط مزرعه استفاده کنند. با این حال دمای توده­های سیب­زمینی باید از نزدیک در انبار کنترل شود زیرا کاهش تدریجی دمای غده بهتر از خنک کردن سریع آن می­باشد. زمانی که دمای داخل غده به 13- 10 درجه سانتيگراد برسد شرایط چوب پنبه­ای شدن (سوبریزاسیون) پوست غده فراهم می­شود. در صورت احتمال وجود پوسیدگی نرم یا پیتیوم دمای 10درجه سانتيگراد مناسب­تر است.

در صورتی که سیب­زمینی تحت شرایط هوای گرم و خاک خیلی مرطوب برداشت شده­اند تا زمان حذف رطوبت آزاد موجود در سطح غده­ها فن­ها باید بطور مداوم روشن بوده و دستگاههای مولد رطوبت خاموش باشند دمای هوای ورودی را به نحوی تنظیم کنید که دمای داخل غده به 13-10 درجه سانتيگراد برسدتا شرایط التيام زخمهايا سوبریزاسیون فراهم شود.

در صورتی که سیب­زمینی تحت شرایط هوای خنک یعنی ٥/١٥-١٠ درجه سانتیگراد (F 60-50) و خشکی خاک برداشت شود، دمای داخل غده در محدوده دمای مورد نیاز جهت التیام (curing) خواهد بود. در این حالت از فن­ها بطور متناوب استفاده کنید زیرا دمای داخل غده­ها با هوای محیط متوازن بوده و این امر در فراهم نمودن اکسیژن مورد نیاز جهت التیام زخم­ها کمک خواهد نمود. روشن کردن فن­ها ترجیحاً زمانی باشد که دمای هوای ورودی نزدیک به دمای داخل غده­ها باشد. در صورت وجود اختلاف زیاد بین دمای روز و شب بنحوی که روزها گرم باشد جریان هوای تازه به داخل انبار را می­توان در طول روز متوقف كرد و یا حتی هواکش­ها را بست و برای ایجاد تعادل بین دمای محیط و انبار و داخل غده هوای داخل انباررا توسط بادبزن به جریان انداخت. سیب­زمینی­هایی که تحت شرایط فوق وارد انبار می­شوند جهت تکمیل التیام زخمها در دمای 15-10 و رطوبت نسبی 95% به3-2 هفته زمان نیاز دارند.

- در صورتی که سیب­زمینی در شرایط خنک (F60- 50 یا ٥/١٥-١٠ درجه سانتیگراد ) و رطوبت زیاد خاک برداشت شده و گلها به غده­های چسبیده باشند توصیه می­شود جهت خروج رطوبت اضافي هوادهی انجام گیرد. این امر به خشک شدن غده­ها کمک خواهد کرد وجود شرایط رطوبتی زیاد در سطح غده­ها باعث بوجود آمدن شرایط مساعد برای بیماریهاي عامل پوسيدگي و عدم تبادل هوا از طریق عدسکها خواهد گردید در صورتی که دمای غده نزدیک به دمای کیورینگ باشد لازم است بادبزن­ها بطور مداوم کار کرده ولی سیستم تولید رطوبت خاموش باشد این امر به خشک شدن سطح غده­ها کمک خواهد کرد. پس از خشک شدن سیب­زمینی لازم است شرایط طبیعی کیورینگ یعنی (دماي F 55-50 معادل ١٣-١٠ درجه سانتیگراد) و رطوبت نسبی 95% فراهم گردد. دوره التیام این غده­ها نیز 3-2 هفته خواهد بود.

- سیب­زمینی­هایی که تحت شرایط خنک­تر (F 50-40 یا ١٠-٤ درجه سانتیگراد) و خاک خشک برداشت شده­اند به عارضه ضرب ديدگی (bruising) بسیار حساس بوده و بایستی با دقت جابجا شوند. در نگهداری این غده­ها به جای کاهش دما ممکن است نیازبه گرم کردن آنها تا F 55-50 یا١٣-١٠ درجه سانتیگراد)میباشد. برای رسیدن به این دما باید بادبزن­ها را بطور متناوب روشن کرد زیرا این امر به بالارفتن تنفس و در نتیجه افزایش گرمای غده­ها کمک خواهد کرد. افزایش گرما تا زمان رساندن دمای غده­ها به شرایط مناسب کیورینگ مطلوب خواهد بود بنابراین این گرما ممکن است به مدت کوتاهی مورد نیاز باشد.( البته در مناطقي كه برداشت در پاييز صورت ميگيرد شروع برداشت پس از سرماي صبحگاهي توصيه مي شود) در چنین شرایطی ایجاد رطوبت نیز ضروری است و می­تواند همزمان با شروع کار بادبزن­ها تنظیم شود در صورتی که شرایط آب و هوایی در تمام طول دوره پر شدن انبار ادامه داشته باشد راه اندازی متناوب بادبزن­ها و تولید رطوبت باید ادامه یابد.

- زمانی که سیب­زمینی تحت شرایط هوای سرد (F 50-40 یا C ٥/٤-١٠) و رطوبت زیاد برداشت شده باشد توصیه می­شود بلافاصله پس از ورود سیب­زمینی به انبار اولین کار خشک کردن سطح غده­ها ­باشد. بنابراین باید بادبزن­ها بطور مداوم کار کرده و دستگاه مولد رطوبت خاموش باشدـ شرایط آب و هوایی سرد و مرطوب ممکن است باعث کندی خشک شدن سطح غده­ها شود که در این صورت لازم است از دستگاه مولد گرما، جهت افزایش تدریجی دمای توده­های سیب­زمینی استفاده شود زمانی که سیب­زمینی­ها خشک شدند تهویه متناوب آنها موجب افزایش اکسیژن و در نتیجه گرم شدن غده­ها در اثر تنفس خواهد شد. پس از رسیدن دمای سیب­زمینی­ها به دمای کیورینگ ( 13-10 درجه سانتیگرادیا F 55-50) سیب­زمینی­ها در رطوبت نسبی 95% در طی 2 تا3 هفته التیام خواهند یافت. فراهم آوردن جریان هوای مداوم با سرعت کم به تعادل دمای توده سیب­زمینی کمک کرده و احتمال وجود اختلاف زیاد دما در قسمت­های مختلف توده را کاهش خواهد داد. رطوبت نسبی هوا باید در حد 95- 90% باشد پس از تکمیل دوره کیورینگ دمای توده سیب­زمینی جهت نگهداری بسته به هدف انبارداري پائین آورده می­شود.

 

- دمای نگهداری سیب زمینی:

 

- توسط مصرف نهایی آن مشخص می­شود این مسئله کلی بوده ممکن است استثناهایی نیز وجود داشته باشد بعنوان مثال زمانی که احتمال وجود پوسیدگی نرم یا پیتیوم وجود دارد بهترین دمای کیورینگ زیر F50 (C10) می­باشد در مواردی دمای اولیه انبار در کل دوره پر شدن آن روی 10 درجه سانتيگراد تنظیم می­شود و بادبزن­ها فقط در طول شب به مدت 4-3 هفته کار می­کنند و متعاقباً دمای غده­ها با نسبت تقریبی 1 درجه سانتيگراد در هفته کاهش داده می­شود این روال تا زمانی که دمای انبار به حد نگهداری برسد ادامه می­یابد این عمل در نگهداری سیب­زمینی خوارکی باعث به حداقل رساندن بیماری لکه نقره­ای (Silver scurf) می­شود.

- در بعضی موارد(برداشت تابستانه) در طول دوره برداشت هوا گرم بوده و گرما در طول روز بیشتر است (دمای غده بیش از F 80 یا C 27 ) در چنین شرایطی بهترین زمان برداشت صبح زود و یا هنگام غروب می­باشد. اولین کار در انبار کردن این غده­ها کاهش دمای آنهاست. این غده­ها باید در انبار از طریق تهویه هوا (15-10درجه سانتيگراد) خنک شوند. دمای مذکور همراه با 95-90 درصد رطوبت برای سوبریزه شده غده­های مناسب خواهد بود.

- دمای مناسب دوره التیام (کیورینگ):

دمای ایده­آل برای دوره التیام 13-10 درجه سانتيگراد ذکر شده است انتخاب دما در حد فاصل دامنه 10 تا13درجه سانتيگراد بستگی به ریخته ارثی غده زمان نهایی مصرف و وضعیت بیماریها بستگی دارد مثلاً رقم آگريا زمانی که برای فرآوری نگهداری می­شود بهتر است در 13 درجه سانتيگراد دوره التیام خود را طی کند زیرا خطر تشکیل قندهای شیرین کاهش می­یابد با این حال نگهداری همین رقم در دمای10 درجه سانتيگراد نیز چندان غیر معمول نیست در صورتی که غده­ها در مزرعه تحت شرایط تنش یا بلوغ بیش از حد قرار داشته باشند خطر تشکیل قندها و تأثیر آن بر رنگ سیب­زمینی سرخ شده وجود خواهد داشت در صورتی که احتمال خطر وجود پوسیدگی نرم وجود دارد دمای دوره التیام در محدوده 10-7 درجه سانتيگراد ممکن است توصیه شود.

محاسن و معایب خنک کردن سریع سیب­زمینی در انبار:

عموماً عقیده بر این است که کاهش سریع دمای اولیه انبار تا حد دمای نگهداری ممکن است در پیشگیری از شیوع بیماریهای انباری مفید باشد. با این حال این روش هم برای سیب­زمینی­های با بلوغ معمولی و هم سیب­زمینی­های بیش از حد بالغ (رسیده) خالی از خطر نیست. در مورد سیب­زمینی­هایی که در مرحله طبیعی رشد و بلوغ برداشت شده­اند همانگونه که قبلاً نیز بحث شد مصرف نهایی سیب­زمینی می­تواند یکی از سؤالات مطرح شده در این زمینه باشد. برای سیب­زمینی تازه خوری خنک کردن سریع به دلیل پیشگیری یا تأخیر در بروز بیماریهایی نظیر لکه نقره­ای مفید است با این حال خنک کردن سریع معایبی نظیر از دست دادن آب وتغيير شكل غده و پهن شدن غده­های کف توده در اثر فشار و چروکیدگی را به دنبال خواهد داشت. این امر به این دلیل است که هوای خنک پس از ورود به فضای گرم داخل توده گرم شده و فشار بخار آن کاهش می­یابد. در چنین شرایطی هوای اطراف غده­ها در مقایسه با محتوای آب داخل غدهفشار بخار بمراتب كمتري خواهد داشت وبدليل اختلاف زياد فشار بخار در بيرون وداخل غده آب داخل غده به صورت بخار به بیرون حرکت خواهد کرد. این کاهش رطوبت همراه با فشار وزنی غده­ها باعث تغییر در نظام سلولی داخل غده می­شود و غده­هایی که در کف توده قرار دارند.متحمل فشا رقابل توجهی که ناشی از وزن توده است قرار گرفته و شکل طبیعی خود را از دست می­دهند. این شرایط باعث افزایش پلاسيدگي غده­ها در انبار خواهند شد.

دومین عیب خنک کردن سریع آن است که اگر غده­ها پس از خنک شدن به دلایلی با هوای گرم به مدت طولانی مواجه شوند ورود هوای تازه در طی این دوره باید قطع شود که این امر به نوبه خود موجب محرومیت غده­ها از اکسیژن شده و باعث تجمع دی­اکسیدکربن و تسریع در ساختن قندها می­شود. غده­هایی که بلوغ بیش از حد داشته باشند به این شرایط بسیار حساسند. غده­های بیش از حد رسیده (OVER MATURE) در صورتی که هوا خنک­تر باشد فرآیند التیام زخم در آنها به کندی صورت می­گیرد.

 نحوه کاهش دمای انبار جهت رساندن آن به دمای نگهداری:

معمولاً دمای هوا را باید به میزان 1 درجه سانتيگراد در روز تا رسیدن به دمای نگهداری کاهش می­دهند این امر از طریق اندازه­گیری دمای داخل غده­های بالای توده سیب­زمینی انجام مي شود. عموماً در طی عمل پائین آوردن دما تهویه نیز صورت می­گیرد زمانی که دمای داخل انبار به سطح دمای نگهداری (ثابت) رسید تهویه روزانه باید به حدی باشد که 5/0 تا 1 درجه سانتيگراد بین دمای بالا و پائین توده اختلاف وجود داشته باشد و به مرور زمان بادبزن­ها در دوره­های کوتاهتری کار خواهند کرد.(به نسبت 4 ساعت روشن و 2 ساعت خاموش) کوتاهتر کردن این دوره­ها منجر به کاهش اختلاف دمای بالا و پائین توده­های سیب­زمینی خواهد شدو از ايجاد جوانه هاي طويل ونازك در كيسه هاي رديف پايين در مقايسه با جوانه هاي كوتاه رديف هاي بالا در اواخر دوره انبارداري جلوگيري خواهد كردنکته­ای که باید توجه داشت این است که اگر بادبزن­ها به مدت طولانی متوقف شوند توده گرمتر شده و بنابراین زمان بیشتری جهت خنک کردن توده سیب­زمینی مورد نیاز خواهد بود.در طي مراحل بالا رطوبت بايد تامين شود.

اتواع انبار های سیب زمینی

انبارداری سیب زمینی

انواع انبار

١-انبار سنتی      ۲- انبار سنتی نیمه فنی   ۳ -انبار نسبتا مدرن       ۴- انبار مدرن

 

انبارداری سنتی همان روش مرسوم اکثر زارعین سیب زمینی کار می باشد که معایب آن

 

شامل:

۱-عدم امکان کنترل شرایط رطوبتی مناسب انبار۲-حرارتی۳- تهویه ۴- نوری

 

با توجه به شراط نامناسب اینگونه انبارها موارد ذیل پیش بینی می شود.

 

۱-یخ زدگی محصول یا سرمازدگی محصول۲- شیرین شدن سیب زمینی خوراکی در صورت

 

درجه حرارت پایین انبار۳-در صورت گرم بودن انبار جوانه زنی سریع و پلاسیدگی غده ها و ایجاد

 

ساقه ضعیف در صورت کاشت۴- ایجاد ریشه در کنار جوانه در صورت

 

افزایش  رطوبت  -۵ -پلاسیدگی عده در صورت کاهش رطوبت که موجب افت وزنی

و کاهش قدرت محصول دهی در مزرعه۶- خسارت شدید بید سیب زمینی در مناطق آلوده

۷- امکان سیاه شدگی مرکز غده سیب زمینی بنام بیماری قلب سیاه

(black heart) تحت شرایط تهویه نامطلوب

انبار سنتی نیمه فنی:

این گونه انبارها در واقع همان انبارهای سنتی هستند که با توجه به سطح آگاهی زارع میتوان تغییراتی درآن اعمال نموده کیفیت انبارداری را تا حدودی بهبود داد.

بعنوان مثال :

-قرار دادن فن های مناسب جهت تهویه بهتر به روش ورودی وخروجی که در این روش باید با توجه به حجم هوای انبار تعدادی فن هوارابه داخل وتعدادی فن هوا را به خارج هدایت کند.

-استفاده از هوای خنک شبانه با استفاده از فن ورودی جهت خنک کردن انبار که همزمان میتوان با قرار دادن فتوسل در مدار با شروع تاریکی فن بطور خودکار روشن شود.

-استفاده از کولر آبی جهت تامین رطوبت در صورت امکان ودر غیر اینصورت استفاده ازپالت چوبی و جاری نمودن آب در زیر پالتها جهت تامین رطوبت بخصوص در اولین ماه انبارداری

-استفاده از دماسنج ماکزیمم مینیمم بمنظور آگاهی از تغییرات دمایی انبارباتوجه به موارد ذکر شده مشخص می شود با صرف هزینه اندک میتوان قابلیت انبار سنتی را به میزان قابلملاحظه ای افزایش داد بخصوص رعایت شرایط رطوبتی معادل افزایش درآمد می باشدبا توجه به اینکه سیب زمینی در اولین ماه انبارداری حدود 4 درصد افت دارد به روش بالا میتوان افت اولین ماه انبارداری را به 1 درصد کاهش داد واگر فرض شود انبار 200 تنی باشد حدود 6 تن کاهش افت قطعی است.

مزایای انبار سنتی نیمه فنی:

1- کاهش افت اولیه سیب زمینی۲- کاهش خسارت عوامل پوسیدگی غده در انبار با توجه به التیام سریع خراشیدگیهای غده در زمان برداشت۳- طولانی شدن زمان خواب غده۴- تهویه بهترو جلوگیری از تجمع گاز دی اکسید کربن در توده انباری وجلوگیری از عوارضی نظیر قلب سیاه و کاهش خسارت بیماری پوسیدگی نرم۵- جلوگیری از پلاسیدگی غده

6- خنک بودن انباردرروز با استفاده از هوای خنک شبانه و کاهش خسارت بید سیب زمینی۷- یکنواختی نسبی وضعیت غده های قسمتهای رویی وزی

معایب:

1- عدم امکان ایجاد شرایط مطلوب در انبار تا زمان کاشت با توجه به گرم شدن هوا در اواخر اسفندماه و نیاز به جوانه گیری۲- نیاز به مراقبت بالا و صرف وقت طولانی۳- نیاز به مراقبت درصورت کاهش شدید برودت هوای خارج۴- عدم امکان کنترل دقیق رطوبت انبار

سيب زميني گرگان بازار را متعادل مي کند

 

سیب زمینی گرگان بازار را متعادل می کند خبرگزاری موج - مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان

زینتی و دارویی گفت: با ورود سیب زمینی گرگان به بازار قیمت این محصول کاهش می یابد. مهندس میر بهروز غیبی، مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان زینتی و دارویی وزارت جهاد کشاورزی در گفتگو با خبرنگار موج با اعلام این مطلب اظهار داشت: مباحث پیچیده ای در تعیین قیمت تمام شده محصولات وجود دارد.وی افزود: افزایش قیمت سم، به طور حتم تاثیر مستقیم بر قیمت سیب زمینی خواهد داشت.غیبی با اشاره به بارندگی های اخیر گفت: بارندگی طی 10 روز گذشته منجر به ایجاد اختلال در سیستم حمل و نقل و ایجاد خلاء در بازار شد.وی اظهار داشت: در ایام بارش، دستگاه های برداشت سیب زمینی قادر به فعالیت در زمین نبوده و محصولی به بازار عرضه نمی شود.مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان زینتی و دارویی وزارت جهادکشاورزی تصریح کرد: در حال حاضر شرایط جوی مساعد بوده و روال متعادلی در عرضه سیب زمینی به بازار به وجود آمده است.وی میزان سطح زیر کشت سیب زمینی را دارای 7 هزار هکتار افزایش نسبت به سال قبل اعلام کرد و گفت: در سال جاری 161 هزار هکتار زمین زیر کشت سیب زمینی است.غیبی افزود: این در حالیست که سطح زیر کشت سیب زمینی در سال گذشته 154 هزار هکتار بود.وی ادامه داد: میزان تولید سیب زمینی در سال گذشته 4 میلیون و 400 هزار تن بود که این میزان در سال جاری با 200 هزار تن افزایش به 4 میلیون و 600 هزار تن خواهد رسید.مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان زینتی و دارویی خاطر نشان ساخت: طرح استمرار یکی از طرح های موفق وزارت جهادکشاورزی در تنظیم بازار سیب زمینی بوده است.وی با اشاره به اتمام عرضه سیب زمینی هرمزگان، خوزستان و جیرفت و کهنوج در طرح استمرار اظهار داشت: عرضه محصولات این مناطق از نیمه بهمن تا پایان اسفند است.غیبی افزود: در حال حاضر برداشت سیب زمینی بهاره در استان گلستان آغاز و 30 درصد محصولات این استان به بازار عرضه شده است.وی تصریح کرد: برداشت سیب زمینی بهاره گرگان تا 15 خرداد ادامه خواهد داشت.مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان زینتی و دارویی با اشاره به برداشت سیب زمینی اصفهان از 15 خرداد ماه گفت: محصول استان های همدان، آذربایجان شرقی، زنجان و فارس نیز به تدریج برداشت می شود.وی اظهار داشت: سیب زمینی اردبیل و همدان به عنوان محصول پاییزه تامین کننده نیاز کشور تا پایان سال و آغاز برداشت از خوزستان است.غیبی تاکید کرد: از نظر تولید با توجه به طرح استمرار مشکلی در کشور وجود ندارد.وی علت افزایش مقطعی قیمت سیب زمینی را سوء استفاده سودجویان دانست و گفت: منبع اصلی سیب زمینی بهاره استان گلستان بوده که با عرضه محصول آن بازار متعادل خواهد شد.مدیر کل دفتر سبزی، صیفی، گیاهان زینتی و دارویی سال گذشته را بهترین سال تولید سیب زمینی دانست و افزود: در سال گذشته با توجه به عرضه تناوبی سیب زمینی، خرید تضمینی در این محصول وجود نداشت.وی پیش بینی کرد: با توجه به وضعیت تولید در سال جاری، تعادل در بازار سیب زمینی ادامه داشته و نیازی به خرید تضمینی نباشد