صادرات ابزيان دريايي
صادرات آبزیان دریایی ایران
۱) آبزیان دریای خزر که بهطور عمده شاملخاویار و گوشت ماهیان خاویاری است.
۲) آبزیان آبهای جنوبی ایران کهبهطور عمده میگو است. از دریای عمانو منطقه چابهار نیز ,لابستر, و برخیماهیان دریایی چون ,حلواسفید, صید وصادر میشود. گوشت ماهی حلوا سفیددر کشورهای عربی خواستاران زیادیدارد.
الف) تکثیر و پرورش آبزیان دررشتههای میگو و ماهی
ب) عملآوری فرآوردههای شیلاتی
ج) فناوری صید و بهرهبرداری
امروزه سیستمهای تحلیلی کنترلبهداشتی (HACCP) و تولیدات خوبکارخانهای (GMP) در بسیاری ازشرکتها و صیدگاههای پرورش ماهی ومیگو رعایت میشوند.
این سیستمهای کنترلکننده مدت دوسال است که در صیدگاههای دریای خزربهکار رفته و بهبود مرغوبیت و افزایشقیمت خاویار ایران را به دنبال داشتهاست.
در زمینه ارتقاء سطح صادرات نیزفناوری صید در زمینه میگو و ماهی بهکسانی که در امر صادرات اشتغال دارند،آموزش داده میشود. برای آموزشهایفناوری صید، از اساتید خارجی نیزاستفاده میشود.
برای مثال در زمینه پرورش ماهیانسردابی، اساتیدی از انگلیس به ایرانآمدند و در یک دوره ۱۵ روزه فراگیرانرا آموزش دادند و نقاط کور تولید وصادرات را برای این گروه روشن کردند.
در زمینه بیماریهای میگو نیزدورههای آموزشی متعدد کوتاهمدتبرگزار شد تا مبنای افزایش توان تولید دراستخرهای پرورشی باشد. در این زمینهنیز از اساتید خارجی استفاده شد.
بهتازگی نیز یک استاد روسی درزمینه شیوههای جدید صید و صیادی درشمال و جنوب کشور و اصلاح ساختارصید و صیادی آموزش داد. در این دورهآموزشی راههای ارتقاء ارزش افزوده اینبخش با تأکید بر توسعه پایدار وبهکارگیری بهترین روش صید که با محیطدریایی ایران سازگار باشد، آموزش دادهشد.
در کشورهای پیشرفته در امرشیلات بیش از ۱۵۰ نوع غذا و فرآوردهدریایی تولید میشود. در ایران به دلیلنوپا بودن صنعت شیلات و سوق نیافتننیروهای تخصصی به سمت صنایعفرآوری محصولات شیلاتی، از تولیدبسیاری از فرآوردههای شیلاتی محرومهستیم. در ایران فقط ماهی سرخ کرده وکنسرو شده جزو فرآوردههای دریاییشناخته شده است و مورد مصرف قرارمیگیرد. اما در کشورهای صاحب صنعت شیلات، انواع کالباس، سوسیس،ژامبون، سالامی و سورومی از ماهی،انواع کتلت و گوشتهای چرخ شده ماهیو... تولید و عرضه میشود.
اگر صنعتگران ایرانی به بخشفرآوری محصولات دریایی وارد شوند،به راحتی میتوان سالانه رقمی حدود یکمیلیارد دلار از صادرات فرآوردههایشیلات بهدست آورد.
شایان ذکر است که چون فاصله بینایستگاههای صید تا ایستگاههای فرآوریدر ایران طولانی است و روشهاینگهداری و عملآوری مناسب وجودندارد، بسیاری از محصولات دریاییایران وقتی به ساحل میرسند، از لحاظاستاندارد جهانی فاسد شده محسوبمیشوند و نمیتوان از آنها برای فرآوریاستفاده کرد. این گونه محصولات بهاجبار به آرد ماهی و یا روغن ماهی تبدیلمیشوند.
به نظر میرسد باید با سرمایهگذاریروی این زیربخش و بهکارگیریمتخصصان آموزش دیده، از این معضلجلوگیری کرد تا به یک ارزآوری وسودآوری عظیم دست یافت.
برای مثال، تخم ماهیهای خاویاریایران در دنیا خواهان زیادی دارد و تا هرکیلو ۱۲۰۰ دلار صادر میشود. اما اگربتوان گوشت این نوع ماهی را در برودتزیر ۷۰ درجه سانتیگراد نگهداری کرد،کشور ژاپن آن را هر کیلو تا ۵۰ دلارخریداری میکند.
باید دقت داشت که انجماد جزوصنایع فرآوری محسوب میشود ومیتواند صادرات محصولات غذاییدریایی را گستردهتر سازد و ایران از اینصنعت محروم است.
اگر سیستمهای سنتی عملآوریفرآوردههای غذایی دریایی که فعلا درایران مرسوم است را با فنآوری روزهماهنگ کنیم، زمینه سودآوری وارزآوری زیادی برای صادرکنندگانمحصولات دریایی فراهم خواهد شد.
در ایران میتوان دهها نوع غذا ازانواع ماهیهایی چون کیلکا، تن و... تولیدو صادر کرد.
صادرات آبزیان زنده دریایی مانندلابستر، ۲۰ برابر قیمت آن به صورتمنجمد شده است. از جلبکهای دریاییکه در منطقه چابهار بهوفور یافتمیشود، انواع سوپها و مواد دارویی رامیتوان تولید کرد.
کشورهای چین و ژاپن از خواستارانجدی انواع جلبکها هستند و ژاپنیها درامتحانات آزمایشگاهی خود از نوعی ازاین جلبکها که در آبهای جنوبی ایراناست، بهطور فراوان استفاده میکنند.
در کشور فرانسه از اندام زاید لابسترکه همان شاهمیگو است، برای تولیدوسایل آرایشی استفاده میکنند
در ایران چنین محصولات دریاییبهوفور یافت میشود، در نتیجه فنآوریآن را میتوان بهراحتی وارد کرد.
البته در این زمینهها ضعف نیرویانسانی متخصص وجود دارد که چنانچهنیروی انسانی متخصص ایرانی به اینصنایع پیوند بخورد، سود کلان ارزی بهدنبال خواهد داشت.
از آبهای دریای عمان میتوان درسطح گستردهای گیاهان آبزی برداشتکرد. در سال ۱۳۷۴ یک تیم ژاپنی درچابهار از نزدیک با گیاهان آبزی اینمنطقه آشنا شد و سرپرست این تیم آرزوداشت که چابهار دست آنها باشد تابتوانند از این گیاهان آبزی استفادهصنعتی کنند.
در ایران علاوه بر انواع ماهیها وخاویار که جای خود را در بازارهایجهانی باز کرده است، در مباحثتخصصی مانند گیاهان آبزی میتوانفعالیت بینالمللی کرد و وارد بازارهایجهانی شد.
